10.

Ajriqxo`r karmin beruvchi qurt

Bermuda Grass Carmine Scale

Porhyrophora cynodontis (Archangelskaja,1935)

Maqomi. 2: Zaif, qisqarib borayotgan, mozaik tarqalgan janubiy Turon endemik turi.

Tarqalishi. Samarqand vil., Farg`ona vodiysi. O`zbekistondan tashqarida: Tojikiston.

Yashash joylari. Yarimcho`l zonalari, tog` etaklari va daryo vohalarining qum-tuproqli, tuproqli va sho`r qoplangan qismlari.

Soni. Oldinlari ko`p uchrar edi, keyingi o`n yillar ichida keskin kamayib ketgan. Bir necha o`nlab hasharotlardan iborat to`dalarni hosil qilib yashaydi.

Yashash tarzi. Ajriq (Sunodon dactilon) va sho`r ajriq (Aeluropis littoralis)ning yer osti qismlarida, kamdan-kam hollarda novdalarida yashaydi. Yiliga bir marta nasl beradi. Iyun-iyulning boshlarida mumsimon qattiq qobiq hosil qiladi. Erkaklarining uchinchi yoshdagi lichinkalari chiqishi iyul-avgustda;  erkaklarining uchishi, urg`ochilarining chiqishi, juftlashishi va tuxum (50-300 dona) qo`yishi — avgust-sentabrda. Birinchi yoshdagi lichinkalari qishlaydi. Urug`lantirilmagan urg`ochilari uzoq muddatli diapauzaga tushishlari mumkin. Karmin (qirmizi rang bo`yoq) beruvchi muhim manba.

Cheklovchi omillar. Yarimcho`l va tog` etaklaridagi bo`z yerlarning xo`jalik maqsadlarida o`zlashtirilishi, xususan, haydash va yaylovdan chorvachilikda haddan tashqari foydalanish.

Ko`paytirish. Imkoni mavjud.

Muhofaza choralari. Yashash joylarida muhofazasini tashkillashtirish.

11.

Achchiqmiyaxo`r karmin beruvchi qurt

Sophora Grass Carmine Scale (Archangelskaja, 1935)

Maqomi. 2: Zaif, qisqarib borayotgan, mozaik tarqalgan Turon endemik turi.

Tarqalishi. Samarqand vil, Farg`ona vodiysi. O`zbekistondan tashqarida: Tojikiston, Qozog`iston.

Yashash joylari. Yarimcho`l zonasi, tog` etaklari, daryo vodiylaridagi qumoq tuproqli, tuproqli va qattiq sho`rlangan yerlar.

Soni. Ilgari ko`p uchragan, keyingi o`n yillar davomida keskin kamayib ketgan. Bir necha o`nlab hasharotlardan tashkil topgan to`dalarda yashaydi.

Yashash tarzi. Achchiq miya va qizilmiya  tomirlarida yashaydi. Yiliga bir marta nasl beradi. Iyun-iyulda mumsimon qattiq qobiq hosil qiladi. Erkaklarining uchinchi yoshdagi lichinkalari chiqishi—avgustda; uchishi, urg`ochilarining chiqishi, juftlashishi va tuxum qo`yishi (50-300 dona) -avgust-sentabrda. Birinchi yoshdagi lichinka qishlaydi. Urug`lantirilmagan urg`ochilari muddatli diapauzaga tushishlari mumkin. Karmin (qirmizi rang bo`yoq) beruvchi muhim manba.

Cheklovchi omillar. Yarimcho`l va tog` etaklaridagi bo`z yerlarning xo`jalik maqsadlarida o`zlashtirilishi, xususan, haydash va yaylovdan chorvachilikda haddan tashqari foydalanish.

Ko`paytirish. Imkoni mavjud.

Muhofaza choralari. Yashash joylarida muhofazasini tashkillashtirish.